Query’s en SQL-views

Je tabellen zijn echte PostgreSQL-tabellen, en de interface bevraagt ze in SQL, onder hun echte naam. Elk lid van de database kan een query schrijven en die opslaan onder de tabellen — voor zichzelf, voor de hele database of voor een paar groepen —, en wie de database beheert, kan er een SQL-view van maken: een echte PostgreSQL-view, tussen de tabellen geplaatst, die psql en je tools ook lezen.

Ieder met zijn eigen rechten

De + in de tabbladbalk, of het menu ⋯ van de database → SQL-query, opent een SQL-tabblad: een editor met syntaxiskleuring en aanvulling, Ctrl+Enter om uit te voeren, en het resultaat in hetzelfde raster als je tabellen. Wat de query mag lezen, hangt af van wie hem uitvoert:

• met het niveau Beheren op de database: de hele database, schrijfacties inbegrepen;
• met de niveaus Lezen of Bewerken wordt de query alleen-lezen uitgevoerd, met je eigen rechten. Een tabel die voor jou gesloten is, bestaat voor de query niet; een veld dat voor jou verborgen is, verdwijnt uit SELECT * en wordt geweigerd als je het noemt, ook als je de tabel erbij vermeldt; een schrijfactie wordt geweigerd. Het resultaat draagt het label Jouw rechten.

Het is niet het scherm dat filtert: PostgreSQL past zelf je rechten toe, kolom voor kolom, op een rol die alleen van jou is. Een query kan je dus niets laten zien wat het raster, de API of de MCP-server je niet zouden laten zien.

Een query opslaan

Opslaan, in de balk van het tabblad, zet de query onder de tabellen van de database, in de rubriek Query’s. Je opent hem opnieuw met één klik; ⋯ → Opslaan als… maakt er een kopie van, Naam en delen… (in het tabblad of in zijn menu in de zijbalk) hernoemt hem, wijzigt wie hem ziet, of verwijdert hem — Verwijderen staat ook in zijn menu, via een rechtsklik. Een tabblad dat hem toonde, behoudt zijn tekst.

Bereik	Wie hem ziet	Wie hem mag aanmaken en wijzigen
Persoonlijk — een hangslot	alleen jij	iedereen die de database ziet, voor zichzelf
Hele database	iedereen die de database ziet	het niveau Beheren op de database
Groepen	de leden van de gekozen groepen	het niveau Beheren op de database

Een query delen deelt de tekst ervan, nooit wat de auteur mag lezen. Iedereen voert hem uit met zijn eigen rechten: dezelfde query, geopend door twee personen, toont aan elk van hen wat die mag zien — of zegt dat een kolom voor die persoon niet bestaat.

Een query die je vanuit de zijbalk opent, wordt meteen uitgevoerd, alleen-lezen: je ziet het resultaat zonder iets te hebben besloten. Uitvoeren voert hem daarna opnieuw uit zoals hij is. Een punt naast de naam geeft aan dat je de tekst hebt gewijzigd sinds het opslaan; Opslaan bewaart hem daar als je hem mag wijzigen, en stelt anders voor om er een nieuwe van te maken.

SQL-views

Een SQL-view is een echte PostgreSQL-view in het schema van de database. Hij staat tussen de tabellen, met zijn kleur en pictogram zoals een tabel, en een klein oog rechts dat aangeeft dat het een view is. Een klik opent hem in een tabblad: zijn rijen in het raster, Vernieuwen om ze opnieuw te lezen.

Je maakt hem via het menu ⋯ van de database → Nieuwe SQL-view…, of vanuit een SQL-tabblad: ⋯ → SQL-view maken…, en de query van het tabblad wordt zijn definitie. Het dialoogvenster vraagt om:

• zijn label en zijn uiterlijk — kleur, pictogram of afbeelding, gekozen zoals voor een tabel;
• zijn technische naam, afgeleid van het label als je er geen opgeeft — de naam die je na FROM schrijft;
• zijn query: één enkele SELECT, op de tabellen en de andere views van de database. PostgreSQL weigert wat het weigert, en de editor wijst de plek aan.

De view lees je daarna onder zijn naam, vanuit de interface net zo goed als vanuit psql of je BI-tool:

SELECT * FROM b_t4z56fq_demo_atelier_lumen.factures_a_encaisser;

Een view toont nooit een veld dat je niet mag zien. Iedereen leest hem met zijn eigen rechten, op elke tabel en elke kolom die hij leest; de zijbalk toont hem alleen aan wie alles mag lezen wat hij leest. Hij leest alleen zijn eigen database: een andere database, of de catalogus van basedb, worden al bij het aanmaken geweigerd. Hem aanmaken, wijzigen of verwijderen vraagt het niveau Beheren op de database. Verwijderen, in zijn menu in de zijbalk, haalt hem weg voor iedereen, scripts en tools inbegrepen; de tabellen die hij leest, blijven onaangetast.

Als de structuur verandert

• Een tabel of veld hernoemen breekt een view niet: PostgreSQL volgt hem.
• De formule wijzigen van een berekend veld dat de view leest, haalt hem even weg en zet hem daarna terug op de nieuwe kolom. Klopt hij niet meer, dan blijft hij te corrigeren — een driehoek geeft dat aan in de zijbalk — met behoud van zijn definitie: View bewerken…, corrigeren, opslaan.
• Een tabel wordt niet definitief verwijderd zolang een view haar leest, en een view wordt niet verwijderd zolang een andere view hem leest: de weigering noemt de betrokken view.

Query, SQL-view of vraag?

	Wat het is	Waar het leeft	Waarvoor
Opgeslagen query	een SQL-tekst	onder de tabellen, rubriek “Query’s”	een query terugvinden, hem als tekst delen
SQL-view	een echte PostgreSQL-view	tussen de tabellen	een leesactie een naam geven, voor de interface en voor psql, je scripts, je tools
Vraag	een leesactie gebouwd met de muis of in SQL, en de visualisatie ervan	in de dashboards	een getal, een grafiek, een draaitabel, onder filters

Beperkingen

• Het raster toont hooguit het aantal rijen per pagina dat onderaan het scherm is gekozen; “afgekapt” geeft dat aan. Een query stopt na 15 seconden.
• Een SQL-view lees je in SQL en in de interface; de REST-API en de MCP-server stellen hem niet beschikbaar.
• Een SQL-view blijft in de omgeving waarin hij is aangemaakt: een omgeving aanmaken, de structuur vergelijken of een sjabloon opslaan neemt hem nog niet mee.